Tekst: Isabelle Vandenberghe — Het Laatste Nieuws, 7 november 2026

Wie Vlieland zegt, zegt het uitgestrekte wad. En wie het wad zegt, komt al snel uit bij Gerrit de Oesterman. Al jaren is hij een uithangbord van het eiland. Met zijn kolenscheppen van handen, overall en klompen maat 47 lijkt hij zo uit een oude zeemanslegende gestapt. En dat is niet eens zo ver van de waarheid. Vijfenveertig jaar zwierf Gerrit over de wereldzeeën, nu vaart hij met de watertaxi tussen Terschelling en Vlieland.

Hij kent de zilte modder, de getijden en de schatten van de Waddenzee als geen ander en zodra hij voet op de zandplaten zet, borrelt zijn passie op. Hij neemt toeristen mee op wadwandelingen, natuurexcursies en zijn beroemde oesterworkshops. Wij schuiven voor zo’n proeverij aan tafel in zijn schuurtje vol gejutte spullen. «Letterlijk van een containerschip gevallen, dat daar» en hij wijst een geel pufferjasje aan, boven de flessenpost die hij ook al in de branding vond.

Japanse exoot

Wij kennen oesters van luxebuffetten, op Vlieland liggen ze gewoon voor het rapen op het strand. Gerrit legt uit hoe de platte Zeeuwse oester na de strenge winter van 1963 uitstierf, waarna de Japanse creuse vanuit Portugal zijn weg naar het noorden vond. «Wel 20 miljoen ton ligt er nu in het wad. Eerst was men bang dat die exoten het inheemse zeeleven in gevaar zouden brengen, maar dat viel mee», zegt hij.

Met een werkhandschoen en een slagersmes — Veel goedkoper dan die fancy oestermessen — opent hij een oester. Het weekdier smaakt vol en zilt en ook het lekkerst puur natuur. De ene na de andere glijdt vlotjes binnen. Ondertussen vertelt Gerrit hoe hij zijn eiland ziet veranderen. «In de zomer komen de mensen uit ’t Gooi, onze Dorpstraat verandert dan in de PC Dorpstraat (naar de exclusieve PC Hooftstraat in Amsterdam, red.). Zij noemen het hier ‘Vliebiza’. Ach, geef mij maar de ‘grijze golf’ in het naseizoen: wat oudere toeristen die om zes uur eten, een potje Rummikubben en om negen uur naar bed toe gaan», buldert hij.

Cranberry duin

Gerrit is geboren en getogen in Oost-Vlieland, het enige dorp op het eiland dat amper 48 straten telt. Maar onder de 1.202 bewoners zijn er ook nogal wat ‘aangespoelden’, mensen die kwamen en nooit meer vertrokken. Een van hen is Jaap Figee (58). Zestien was hij toen zijn ouders besloten om naar het eiland te verhuizen en er Hotelletje de Veerman te beginnen.

Voor een tiener uit de punkscene van Rotterdam was die verhuizing een echte cultuurshock, lacht de geboren verteller.

Inmiddels runt Jaap er zelf het hotel én bottelt hij OldSalt Gin, een sterkedrank waarvan hij zegt dat die naar het eiland proeft. Enthousiast neemt hij ons mee de duinvallei in, waar het rood kleurt van de cranberry’s. Hoewel iedereen er een besje mag plukken met de blote hand, is de professionele oogst in september strikt voorbehouden aan twee vergunde pachters. Alleen zij mogen dan met een speciale plukkam de bessen van de takken ritsen, zegt Jaap.

Die cranberry vormt, samen met zeekraal, zeesla en kruidige zeealsem, de basis van zijn gin. Vervolgens wordt die met zuiver duinwater gedistilleerd, legt hij uit.

Waarom die naam Old Salt? Zo noemen ze een oude zeeman op rust. Mijn overgrootvader was er zelf een. Eigenhandig bouwde hij in 1916 zijn schip De Iris en vandaag trotseert het nog steeds de golven. Op één van de etiketten zien we de Iris, maar ook een karakterkop met baard. Is dat dan soms de bedoveropa? Neen, dat is mijn neef Sven. Maar hij lijkt er wel als twee druppels gin op!

Afspeellijst

Met een paar flesjes van Jaap in de fietstas trappen we wind op naar het meest oostelijke punt van het eiland. In een knap en strak gebouw dat opgaat in de duinen ligt microbrouwerij Fortuna. Die werd opgericht door Bojan Bajic, die in 2001 de oorlog in Joegoslavië ontvluchtte, zijn hart verloor aan de Waddenzee en met zijn bieren iets wil teruggeven aan het eiland.

Helaas blijkt Boyan er zelf niet te zijn, maar in een leuk filmzaaltje spreekt hij ons vanaf het scherm toe. We zien een knappe man, de lange manen in een manbun gebonden, dromerig langs duingrassen wandelen. En horen hem vertellen hoe de brouwers, net als de strandjutters van weleer, de duinen afstruinen op zoek naar lokale smaakmakers. Honingklaver voor een zoete zachtheid, duizendblad voor een bittere bite, zelfs het blad van de Japanse notenboom naast de brouwerij belandt in de ketels.

Dan zegt Boyan ineens dat de bieren hier niet in stilte rijpen, maar dat geluidsgolven van een speciale afspeellijst tegen 27 km per uur door het vochtige duister worden gestuurd om de gist op het uiterste van zijn kunnen te jagen. ‘Verwend gerstenat’ bedenken we. Maar smaken doet het ons wel.

Bunkerkaas

Waar brouwers de hoogte van de duinen opzoeken, moeten we voor de volgende eilandsmaak onder de grond zijn. Het was er even naar zoeken, maar gewapend met een sullig haarnetje dalen we de volgende dag af in de Vlielander Kaasbunker.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd die door de Duitse bezetter gebouwd om als observatiepost te gebruiken en Britse bommenwerpers te spotten. Maar tegenwoordig hangen er kazen en zwammen te rijpen. Die oude militaire infrastructuur blijkt namelijk onbedoeld ideaal: de bunker biedt een hoge luchtvochtigheid en een constante, koele temperatuur. De perfecte natuurlijke omstandigheden voor het rijpen van oesterzwammen op gerecycleerd koffiedik. En van kaas, al vergt dat proces flink wat handenarbeid.

De kaasbollen moeten handmatig gekeerd en gepoetst worden. En we experimenteren veel met pure eilandsmaken. Zo hebben we in sommige kazen vers zeewier verwerkt. Ook worden onze kazen 24 uur per dag belucht met zilte zeelucht, vertelt muziekleraar Nils Koster, de drijvende kracht achter dit project.

Het pronkstuk is de ‘Ouwe Riem’, een speciale kaas die anderhalf tot twee jaar de tijd krijgt om op smaak te komen. Dat onze eilandkaas van topkwaliteit is, weten ze zelfs bij Kaasaffineurs Van Tricht. Zij verdelen onder andere onze prijswinnende blauwschimmelkaas in België. Maar proef vooral zelf. Er blijkt geen woord van gelogen, het kaasbordje is zo leeggegeten.

Pure bijen

Wanneer we weer het licht in stappen, ruilen we de schimmel voor het zoet. Waar kaasmakers en brouwers de natuur naar hun hand proberen te zetten met rijpingsprocessen en geluidsgolven, volgt imker Jan den Ouden gewoon wat het eiland zelf te bieden heeft. Ondanks het uitdagende klimaat weet hij de bloemen en planten van het eiland te vangen in pure honing.

We hebben hier maar één soort bij, de Carnica, om te voorkomen dat rassen zich mengen, legt hij uit. Dankzij het isolement van het eiland — en de dertig kilometer water die Vlieland scheidt van het vasteland — blijft de bijenpopulatie puur.

Het winnen van de honing is een delicaat werkje. Jan slingert de honing koud, wat betekent dat die nooit verhit wordt boven de temperatuur van de bijenkast zelf. Zo blijven alle enzymen en smaken behouden. Het resultaat: een zuiver product dat zijn weg vond naar de Vlielandse restaurants, hotels en winkels.

En naar België! Want wanneer we een halfuurtje later alweer de veerboot naar Harlingen op gaan, is het met een tas vol Vlielands lekkers. En met het voornemen om nog een keer terug te keren, want van dit grote openluchtbuffet willen we graag een tweede portie.

Proeven & eten

Gerrit de Oesterman
Een tocht over het wad om oesters te rapen en te proeven kost € 16,50 per volwassene.
oesterman.nl
OldSalt Gin
Alles over de met Vlielandse cranberry’s gedistilleerde gin van Jaap Figee:
OldSalt Gin | Vlieland Cranberry Gin
Fortuna Vlieland
Een rondleiding door de brouwerij met proeverij van drie eilandbieren kost € 17,50.
fortunavlieland.nl
Strandpaviljoen Oost
Aan de uiterste oostpunt van Vlieland, pal op het strand. De sfeer is ongedwongen, het uitzicht op zee weids. De keuken focust op vers, lokaal en vis. Wij smulden van de pieterman.
Fortweg 20 — oostvlie.nl
Vlielander Kaasbunker
Een videotour met kaasproeverij kost € 17,50. Liever de uitgebreide, exclusieve rondleiding door kaasmaker Nils Koster zelf, inclusief de zwammenbunker? Die boek je voor € 25.
Vuurboetsduin 5 — zeewierkaas.nl
Restaurant Bravoure
Deze zaak hoort bij Badhotel Bruin, maar iedereen kan er terecht voor fine dining. Dagvers, stijlvolle bediening en dat alles in een ontspannen sfeer. Driegangenmenu voor 55 euro.
Dorpsstraat 86 — badhotelbruin.nl
Bakkerij Westers
Hongertje onderweg? Hun versgebakken cranberrytaartjes gaan er altijd in.
Dorpsstraat 98 — bakkerijvlieland.nl

Praktisch

Erheen
Vanuit Brussel is het 330 km tot Harlingen-haven. Je laat je auto achter op een parking, want Vlieland is autoluw (€ 8/dag). Een shuttlebus brengt je naar de terminal van rederij Doeksen. De overtocht duurt 1u45. Een retour kost € 44.
rederijdoeksen.nl
Een fiets huren kan bij Fietsverhuur Jan van Vlieland vanaf € 7,20 per dag.
janvanvlieland.nl
Slapen
Wij logeerden in het hart van de dorpsstraat, in De Herbergh van Flielant. Je overnacht hier in sfeervolle kamers. Er is geen heel uitgebreid ontbijtbuffet, maar alles voor een lekkere start van de dag is er. Tweepersoonskamer vanaf € 120 per nacht. Je bagage wordt na het aanmeren opgehaald.
Wij dineerden de eerste avond ook in het restaurant van het hotel. Een absolute aanrader: verfijnd menu, mooi gepresenteerd en lekker!
deherberghvanflielant.nl

Meer info: visitwadden.nl, vlieland.net